Wpis 9
- Pamiętnik z Indii
- sierpień 23, 2010
INDIE – JESZCZE O DELHI
Pospacerujmy trochę po New Delhi, bo wciąż czuję niedosyt i w ogóle nie mogę sobie poukładać, co się gdzie mieściło. Choć spędziliśmy tam dwa tygodnie, niewiele udało się nam zobaczyć. Właściwie tyle, co z riksz i taksówek. A jeździ się głównie dostojnymi Premierami i Ambasadorami, to wozy w stylu naszych Warszaw, też takie „okrągłe”. Kolega był nawet chętny sprowadzić takie auto do Polski, ale problemem byłby brak ogrzewania. I naturalna klimatyzacja, czyli często brak szyb. Pomalowane na żółto-czarno, podobnie jak riksze, były widoczne z daleka. Wiele starych samochodów indyjskich i najnowsze zachodnie, widziałam też Fiata 125 w wersji kabrioletu.
Pierwsze wspomnienia to przejazd z lotniska do hoteliku, w nocy, dosyć pusto na drodze, a i tak kierowca błądził ponad godzinę. Jakieś oszołomienie sprawiło, że nie zwracałam uwagi jak jedzie. Chyba rejestrowałam jedynie na krowy i ludzi, leżących na chodnikach. I dopiero następnego ranka podniosłam okrutny krzyk, gdy zobaczyłam, że na rondzie skręca w lewo. Jakbym nie wiedziała o Wielkiej Brytanii, jej koloniach i ruchu lewostronnym!
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
||||||
Główne ulice są pełne trąbiących samochodów i zapchanych autobusów, a czasem nagle ruch tamują spokojnie przechodzące krowy. Mówiono mi, że nie wolno takiej krowy przepędzać, a za uderzenie jej mogłoby dojść nawet do linczu. Ale to już się powoli zmienia, widziałam kierowców fukających na nie groźnie. Wśród tego tłoku sprawnie mkną skutery. I bardzo często skuter prowadzi kobieta, w samochodzie ich nie widziałam.
Ale wystarczy przejść kawałek i wita nas inny świat, ulica targowa, a tam królują już bawoły i wozy. I stragany z warzywami nieznanymi w Polsce, zielone surowe kokosy, jeszcze z sokiem zamiast mleczka, Oraz mąki, ryż i kasze w ilościach mnogich! Chociaż nie miałam okazji widzieć, żeby ktoś to kupował. Możliwe, że ludzie zaopatrują się wcześniej, a ja byłam na targu zazwyczaj w skwarze dnia. Można chodzić, oglądać, wąchać, starać się próbować.. Prawie natychmiast zjawiali się „kulis”, zwykle kilkuletnie dzieci oferując swoje usługi jako tragarze. Na głowach duże płaskie kosze, które miałyby pomieścić wszystkie sprawunki. Tylko czy malec nie załamie się pod ciężarem? Nikt nie dyskutuje na temat pracy dzieci, jest to po prostu element życia…
Tak samo, jak wypada, a nawet trzeba się targować. Bez tego cały handel traci swoisty smaczek. Ponoć to szalenie wciąga. Według rad wyjadaczy – najpierw należy skoncentrować się na czymś innym, a potem niby od niechcenia przejść do celu naszych zakupów. I żywo gestykulować! Nie jest żadnym wstydem przekrzykiwać się, demonstrować niezadowolenie, odchodzić – wszak cel uświęca środki. By ostatecznie szepnąć jeszcze błagalnie: „You know, you can do it”, gdy sprzedawca będzie przekonywał, że nie może bardziej zbić ceny. Bo niby swoimi żądaniami doprowadzimy go do ruiny, a tym samym zabijemy jego dzieci…
Z coraz większą przyjemnością prowadziłam te rozmowy, nawet nie w celach handlowych, raczej chyba bardziej poznawczych. Kiedyś z kolegami założyliśmy się, kto więcej wytarguje, i chyba wygrałabym. Za 12 chusteczek w cenie wyjściowej 60 rupii miałam ostatecznie dać 12 rupii, ale nie chciałam już dalej przegadywać się ze sprzedawcą. A on przekonywał mnie, że przecież jest taki upał, więc na pewno indyjskie chusteczki przydadzą się. Bo porządne, „materiałowe”, a nie jakieś jednorazowe papierowe nie wiadomo co. Kiedyś też kupowaliśmy plecaczki z Nepalu, i przy 10 sztukach zyskaliśmy cenę trzykrotnie niższą. Pan zastanawiał się tylko na co mi aż tyle, bo choć koledzy stali obok i sekundowali w licytacji, on uznał, że wszystkie będą tylko dla mnie. Ostatecznie zatrzymałam trzy, dotąd mam jeden, z zielonym farbującym rozstałam się dosyć szybko, a inny został dokładnie sfatygowany na pustyni.
Wiele ciekawych sklepów znajduje się w samym centrum miasta, wokół popularnego Connaught Place, wielkiego ronda w formie podwójnego kręgu, z budynkami wykończonymi kolumnadą. Kręgi nazwano na cześć Indiry i Rajiva Gandhich, a w środku jest Park Nehru. Z przyjemnością buszowaliśmy w księgarniach (na potrzeby Ekspedycji przywieźliśmy 25 kg książek, na lotnisku nie chcieli tego przyjąć do samolotu!). I wspaniały sklep z instrumentami, jeden z kolegów, szalony na punkcie gitar, cały wieczór mógł siedzieć i brzdąkać na sitarach i tablach. A co robi biedna kobieta, nie zainteresowana muzyką? Musi siedzieć na stołeczku i słychać koncertu, no, ewentualnie może poszperać wśród płyt w sklepie obok. Bo wtedy było jeszcze za wcześnie na samotne chodzenie. Musieliśmy oswoić się z myślą, że w Delhi można żyć tak jak w Polsce. Ale do tego czasu nasi panowie przyjęli zasadę, że dziewczyny mogły chodzić tylko w ich towarzystwie (byłyśmy we cztery, więc każda miała aż dwóch „ochroniarzy”)…
Opodal podziemne wejście na Palika Bazaar, gdzie są naprawdę cuda i różności. Tylko należy uważać, co się kupuje, a co dostanie. Kolega oglądał i wąchał oryginalnego Fahrenheita, sprzedawca przy nim pakował, a po powrocie do hotelu okazało się, że to jakaś słodka woda kwiatowa. Wtedy jeszcze nie mogliśmy pojąć mentalności Hindusów. W pobliżu znajduje się także Jantar Mantar, obserwatorium astronomiczne, o ciekawej bryle architektonicznej. Niby niedaleko, ale nie dotarłam.

Źródło: http://www.google.pl/imgres?imgurl=http://www.mapsofindia.com/maps/delhi/delhi-connaughtplace-map.gif&imgrefurl=http://www.mapsofindia.com/maps/delhi/delhiconnaughtplace.htm&h=508&w=511&sz=49&tbnid=5PY7JoPTrGvxaM:&tbnh=130&tbnw=131&prev=/images%3Fq%3DConnaught%2BPlace&usg=__LRy3EWJln6z3iFfIOsbhGbe3rjM=&ei=cmXfS9yqDZP0mQPgy-DKBw&sa=X&oi=image_result&resnum=8&ct=image&ved=0CC4Q9QEwBw
Dopiero teraz zdaję sobie sprawę, że nie mam żadnych zdjęć z tych okolic, nawet nie zawsze miałam przy sobie aparat. W niektóre rejony docieraliśmy całkiem przez przypadek, bez planu. Takie spacery po mieście, choć zajmowały sporo czasu, były dobrym sposobem na poznanie trybu życia Hindusów, bez pośpiechu, napięcia i całej tej gonitwy. Zresztą mówi się, że po pobycie w Indiach człowiek nabiera pewnego dystansu do życia i już nigdy nie będzie patrzył tak samo, jak kiedyś. Czy ja wiem? No, może na jakiś czas…
Co do zwiedzania trudno mi powiedzieć, co jest lepsze, zwiedzanie z przewodnikiem, większą grupą, czy na własną rękę. Z wycieczką ogląda się inaczej, jest grafik i wszędzie jest się praktycznie przez chwilę. A my mogliśmy chodzić tam, gdzie niosły nogi lub wynikało to z potrzeby: wymiana pieniędzy, zakupy biletów na pociąg. Czy choćby poszukiwanie dworca autobusowego, bardzo długie, a nieskuteczne. Okazało się bowiem, że są dwa dworce, i stale kierowano nas na ten niewłaściwy. Ale zawsze odkryło się coś ciekawego. Tylko nie były to raczej typowe zabytki czy miejsca z listy godnej zobaczenia…
Tym sposobem Czerwony (Red) Fort, okazałe dzieło Wielkich Mogołów, oglądaliśmy tylko chwilę i prawie już po zmierzchu. Więc na pamiątkę pozostały zdjęcia jedynie samych sylwetek budynków. Reakcją muzułmanów na sprzeciwy niewiernych wobec ich panowania było pozostawianie śladów w całej kulturze. Najlepszym tego przykładem jest architektura, do najsławniejszych zabytków należą właśnie Red Fort w Delhi i Tadż Mahal w Agrze.
Także Bramę Indii widzieliśmy wieczorem, kiedy jechaliśmy na zaproszenie Sikha, poznanego w czasie spotkań. Tylko postój, aby zobaczyć iluminację. Jest to pomnik ku czci 90 tysięcy Hindusów, którzy zginęli w I-szej wojnie światowej na frontach całego świata i w 1919 roku podczas III wojny z Afganistanem. Na szczycie 42-metrowej budowli płonie wieczny ogień. Wokół jest wiele trawników, ulubione miejsce odpoczynku Hindusów. Kiedy wsiadałam z powrotem do taksówki, klamka została mi w ręce. Kierowca tylko spojrzał na mnie, trzasnął od zewnątrz i pojechaliśmy… Może dlatego, że byliśmy w towarzystwie Hindusów, studenta Amana, dziś już profesora Instytutu Finansów, oraz służącego Sikha.
I potem trasa za miasto, w nieznanym kierunku. Momentami kluczyliśmy, kierowcy zmylili drogę, ponad kwadrans jechaliśmy w całkowitych ciemnościach. Nie wiedzieliśmy gdzie jesteśmy, lekka panika, Aman był w drugiej taksówce, i sami napędzaliśmy się, że może tam już pozostaniemy. Nagle ostatni zakręt i wjeżdżamy na jasno oświetlony plac. Gospodarz wita nas i zaprasza do zabawy. A tam namiot z przekąskami, barek, rzeczka, mostek… Ale znów nie robiłam zdjęć, a fakt, iż tak przeżyliśmy dojazd sprawił chyba, że niewiele pamiętam.
Rekompensatą była wizyta w domu Amana i pełny luz. Koledzy mierzyli tradycyjne stroje gospodarza, a dziewczynom oczy wychodziły na widok sari. Wyznacznikiem bogactwa kobiety (czy w ogóle rodziny) jest podobno ilość posiadanych sari. A ta pani miała ich ponad sto! Ja sama kupiłam jedno w Delhi, a drugie czekało na mnie w Varanasi.
Córki ubierały się w zależności od nastroju i okoliczności, ale mama Amana, pani Agarwal tylko tradycyjnie. W ogóle była to szanowana pani profesor na Uniwersytecie w Delhi, ale wychodząc na mąż popełniła mezalians, dlatego rodzina praktycznie zerwała z nimi kontakty. Wtedy zetknęłam się z tym problemem po raz pierwszy, wydawało mi się nie do pomyślenia, w XX wieku, w światłym towarzystwie. Przyszłość miała pokazać, że jest wiele takich sytuacji rodzinnych.
Wówczas też mieliśmy sposobność skosztowania domowej kuchni indyjskiej, pokazano nam składniki i przyprawy. Jedzenie takie różni się znacząco od dań serwowanych w miejscach publicznych. Każda rodzina, czy nawet poszczególni jej członkowie mają często bardzo różne upodobania kulinarne i wtedy pozostaje tylko stołowanie się w domu. A restauracje niech obsługują przyjezdnych…


![lightbox[PIIG]](https://piig-poland.org/wp-content/uploads/2010/08/Delhi-targ-bawoly_small.jpg)
![Delhi - Transport, 1995 lightbox[PIIG]](https://piig-poland.org/wp-content/uploads/2010/08/Transport_Delhi_1995_small.jpg)
![Sklep z sari – Sklep oferujący sari w New Delhi. Można tam spędzić kilka godzin, i nie wypada się spieszyć. lightbox[PIIG]](https://piig-poland.org/wp-content/uploads/2010/08/Sklep_z_sari-N_Delhi_small.jpg)
![Z panią Agarwal – „Rodzinne” spotkanie w domu państwa Agarwal, połączone z przeglądem szafy gospodyni. lightbox[PIIG]](https://piig-poland.org/wp-content/uploads/2010/08/Mrs_Agarwal-my_w_sari_small.jpg)
![Kasze, ryż – W ten sposób eksponuje się produkty sypkie. Ale choć towaru w bród, nabywców jakoś nie widać. lightbox[PIIG]](https://piig-poland.org/wp-content/uploads/2010/08/Kasze_ryz_small.jpg)
![Red Fort – Muzułmańska pamiątka dla Hindusów. Red Fort w świetle zachodzącego słońca. lightbox[PIIG]](https://piig-poland.org/wp-content/uploads/2010/08/Delhi-Red_Fort_small.jpg)
![Kobieta na skuterze – Częstym widokiem jest kobieta prowadząca skuter, ubrana po europejsku lub w sari. I do tego kask. lightbox[PIIG]](https://piig-poland.org/wp-content/uploads/2010/08/Delhi-kobietana_skuterze_sm.jpg)


